Van de eerste natuurkundige formules tot digitale portofoons en push-to-talk via 4G: een eeuw en een half aan zenden en ontvangen. Hieronder de belangrijkste momenten op een rij.
Maxwell voorspelt radiogolven
De Schotse natuurkundige James Clerk Maxwell publiceert de vergelijkingen die elektriciteit, magnetisme en licht verbinden. Daaruit volgt dat er onzichtbare elektromagnetische golven moeten bestaan.
Hertz bewijst het
Heinrich Hertz wekt in zijn laboratorium in Karlsruhe radiogolven op en vangt ze een paar meter verderop weer op. De eenheid van frequentie, de hertz, is naar hem vernoemd.
Marconi zendt morse
Guglielmo Marconi stuurt in Italië morsesignalen draadloos over steeds grotere afstanden. Twee jaar later richt hij zijn eigen bedrijf op.
Over de Atlantische Oceaan
Op 12 december ontvangt Marconi op Newfoundland de morseletter ‘S’, verzonden vanuit Poldhu in Cornwall. Radio blijkt niet gebonden aan de horizon.
De eerste stem door de ether
Op kerstavond zou Reginald Fessenden vanuit Brant Rock (Massachusetts) spraak en muziek hebben uitgezonden, opgevangen door radiotelegrafisten op schepen. Voor het eerst gaat het niet om morse, maar om geluid.
De Titanic
De noodoproepen van de Titanic en de redding door de Carpathia laten zien hoe levensbelangrijk radio op zee is. Er volgen internationale regels, onder meer voor een permanente radiowacht aan boord.
Politieradio in Detroit
De politie van Detroit stuurt meldingen per radio naar patrouilleauto’s. Het is nog eenrichtingsverkeer: agenten moeten terugbellen vanuit een praatpaal.
Echt heen en weer: Bayonne
De politie van Bayonne (New Jersey) neemt een systeem in gebruik waarmee agenten vanuit de auto ook kunnen terugpraten. Dit geldt als het eerste mobiele two-way radiosysteem.
Armstrong en FM
Edwin Armstrong krijgt patent op frequentiemodulatie (FM). FM is veel minder gevoelig voor storing dan AM en wordt later de standaard voor mobilofoons en portofoons.
De eerste draagbare zenders
In Canada ontwikkelt Donald Hings een draagbare zendontvanger, de ‘packset’. In de Verenigde Staten bouwt Al Gross een handzender. Beiden worden genoemd als uitvinder van de walkie-talkie.
Eerste FM-net
De Connecticut State Police gaat over op een statewide two-way FM-systeem. De voordelen zijn zo groot dat andere diensten snel volgen.
Handie-Talkie en walkie-talkie
Galvin Manufacturing, het latere Motorola, levert het Amerikaanse leger de SCR-536 ‘Handie-Talkie’ (een handset) en de SCR-300 (op de rug gedragen, FM). Draagbare radio verandert de manier waarop eenheden samenwerken.
Telefoon in de auto
In St. Louis start de Bell System Mobile Telephone Service: bellen vanuit de auto via een centrale radiozender, met een telefoniste die het gesprek doorverbindt.
De 27 MHz-burgerband
In de Verenigde Staten wordt de 27 MHz-band vrijgegeven voor de Citizens Band (CB): radio voor iedereen, zonder examen.
De transistor
Transistors vervangen de buizen. Portofoons worden kleiner, lichter en zuiniger; de ‘baksteen’ aan de riem doet zijn intrede bij politie, brandweer en bedrijven.
De CB-rage
CB-radio wordt een rage, eerst onder Amerikaanse vrachtwagenchauffeurs en daarna bij het grote publiek. Europese landen, waaronder Nederland, geven in de loop van de jaren zeventig en tachtig ook een legale 27 MHz-band vrij.
Trunking
Bij trunking delen veel gebruikersgroepen een klein aantal kanalen, die automatisch worden toegewezen. In het Verenigd Koninkrijk wordt hiervoor de MPT 1327-standaard opgesteld.
TETRA
Het Europese standaardisatie-instituut ETSI publiceert TETRA, een digitale standaard voor professionele radio met versleuteling, groepsgesprekken en data.
PMR446: vergunningvrij
In Europa komt de 446 MHz-band vrij voor PMR446: kleine portofoons die iedereen zonder vergunning mag gebruiken. De speelgoedportofoon en de evenementenportofoon zijn geboren.
C2000 in Nederland
Politie, brandweer, ambulance en Defensie krijgen met C2000 één landelijk, digitaal TETRA-netwerk. Voor het eerst kunnen alle hulpdiensten met elkaar communiceren.
DMR
ETSI publiceert Digital Mobile Radio (DMR). DMR verdubbelt de capaciteit van een kanaal en wordt de digitale opvolger van de analoge bedrijfsportofoon. Ook radioamateurs omarmen DMR.
Push-to-talk via 4G
De 3GPP-standaard voor Mission Critical Push-to-Talk maakt het mogelijk om de portofoonfunctie via mobiele netwerken te leveren, met voorrang voor hulpdiensten.
Analoog, digitaal en hybride
Two-way radio is springlevend: van PMR446 op de camping en DMR in de haven tot hybride toestellen die zowel via een eigen zender als via 4G/5G werken. Het principe is na ruim honderd jaar hetzelfde gebleven: knop in, praten, knop los, luisteren.